Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών: Ο Δήμος Αθηναίων για την κοινωνική συμπερίληψη των μεταναστών και των προσφύγων
18 Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών – μια ευκαιρία να κάνουμε έναν απολογισμό της χρονιάς που φεύγει αλλά και να οραματιστούμε το νέο έτος έχοντας στο επίκεντρο όλους τους κατοίκους της πόλης μας.
Ο Δήμος Αθηναίων είναι σπίτι για έναν σημαντικό αριθμό ανθρώπων που δεν έχουν την ελληνική ιθαγένεια. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ περίπου 350.000 άνθρωποι στην Αττική, δηλαδή το 9% του πληθυσμού της, δεν έχουν την ελληνική ιθαγένεια.
Η τελευταία χρονιά ήταν πλούσια σε δράσεις και πρωτοβουλίες και έβαλε θεμέλια για το μέλλον, αντιμετωπίζοντας την ένταξη ως μια διαδικασία, η οποία, για να ευδοκιμήσει, χρειάζεται τη συνεργασία μεταξύ όλων των τμημάτων του δήμου, της κεντρικής διοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών.
ΣΕΜΠ: Η φωνή των μεταναστευτικών κοινοτήτων στον δήμο δυναμώνει
Η παρούσα δημοτική αρχή έχει δώσει νέα πνοή στο ΣΕΜΠ του Δήμου Αθηναίων με στόχο να δυναμώσει η φωνή των κοινοτήτων στον δήμο και να βελτιωθεί η πρόσβαση των μεταναστών και των προσφύγων στα κοινωνικά δικαιώματα και τις υπηρεσίες.
Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, έδωσε το «παρών» εχθές στην τελευταία συνάντηση του Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων (ΣΕΜΠ) για το 2024, τιμώντας τον θεσμό και αναδεικνύοντας τον ρόλο του. “Για εμάς, αποτελεί μεγάλη πρόκληση, η ουσιαστική συμπερίληψη όλων των συνανθρώπων μας από άλλες χώρες. Η επιτυχία αυτού του στόχου θα καθορίσει και την πρόοδο και τη συνοχή στις κοινωνίες του αύριο“, είπε.
Ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων, Θανάσης Χειμωνάς, τόνισε τη σημασία της ένταξης ως μιας αμφίδρομης και αμοιβαία επωφελούς διαδικασίας για την κοινωνία.
Η Άντλα Σασάτη, Διευθύντρια του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών, τόνισε ότι τα ΣΕΜΠ αποτελούν έναν κρίσιμο θεσμό για τη συμπερίληψη και εκπροσώπηση των μεταναστών στις διαδικασίες της Πολιτείας. «Φέτος, μέσα από τη συμμετοχή μας στο ΣΕΜΠ του Δήμου Αθηναίων, παρατηρήσαμε μια σημαντική πρόοδο σε σχέση με προηγούμενα χρόνια σε ό,τι αφορά τη δύναμη της συλλογικής δράσης στην αντιμετώπιση προκλήσεων αλλά και στην ενίσχυση της φωνής των μεταναστευτικών κοινοτήτων και ελπίζουμε αυτό να συνεχιστεί. Πιστεύουμε πως η θεσμική αναγνώριση και η υποστήριξη των μεταναστευτικών συλλόγων είναι απαραίτητες για να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η ένταξη, η κοινωνική συνοχή, καθώς και η διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων».
Παράλληλα, η ανάγκη ενίσχυσης των ΣΕΜΠ εκφράστηκε σε εθνικό επίπεδο στη συνάντηση, που διοργανώθηκε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο των δράσεων του Δικτύου Πόλεων για την Ένταξη.
Από τον Μάρτιο του 2024, έχουν πραγματοποιηθεί 7 συνεδριάσεις ΣΕΜΠ στην Αθήνα και έχουν υποβληθεί 4 ψηφίσματα στο Δημοτικό Συμβούλιο για φαινόμενα ρατσιστικής βίας και αναφορικά με την καθυστέρηση στη διενέργεια των εξετάσεων Ελληνομάθειας Α2 για την υπαγωγή στο καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος. Μάλιστα, η τελευταία παρέμβαση συνέβαλε στην πραγματοποίηση των εξετάσεων μετά από δύο χρόνια διακοπής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για πολλούς/ές μετανάστες/τριες και πρόσφυγες η επιτυχία στις εξετάσεις αυτές είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρεση εργασίας ή για τη διατήρηση της ήδη υπάρχουσας, την εξασφάλιση ή την επέκταση της άδειας διαμονής τους και τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους.
Κέντρο Ένταξης Μεταναστών: Σημείο αναφοράς για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες
Το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών (ΚΕΜ) του Δήμου Αθηναίων προσφέρει υπηρεσίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών, από την πληροφόρηση και υποστήριξη σε σχέση με διοικητικές διαδικασίες, την πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες έως την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
“Τα μαθήματα πληροφορικής στο Κέντρο Ένταξης Μεταναστών (ΚΕΜ) του Δήμου Αθηναίων με βοηθάνε να επεκτείνω τις γνώσεις μου στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, έτσι ώστε μελλοντικοί εργοδότες να προσλάβουν στην εταιρεία τους», λέει ωφελούμενος του ΚΕΜ”.
Έως τον Νοέμβριο του 2024, πραγματοποιήθηκαν 11.647 ραντεβού για πρόσβαση σε κρατικά επιδόματα και ψυχοκοινωνική και νομική συμβουλευτική, ενώ εξυπηρετήθηκαν πάνω από 3.000 άτομα.
Περισσότερα από 1.728 άτομα ολοκλήρωσαν δράσεις κοινωνικής ένταξης (μαθήματα ελληνικών, αγγλικών, ηλεκτρονικών υπολογιστών, επαγγελματική συμβουλευτική, καθώς και διαπολιτισμικές δράσεις για παιδιά και εφήβους).
Το 2024 πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά πιλοτικά μαθήματα αγγλικών για επαγγελματικούς σκοπούς, για όσους/ες ενδιαφέρονται να εργαστούν στον τομέα της εστίασης και του τουρισμού.
Η μεγαλύτερη επιτυχία χρονιάς ήταν ότι όλοι/ες οι μαθητές και οι μαθήτριες των τμημάτων προετοιμασίας του ΚΕΜ για τις εξετάσεις Α2 επί μακρόν διαμένοντος πέτυχαν τον σκοπό τους και πέρασαν στις εξετάσεις τον Οκτώβριο.
Επίσης, το ΚΕΜ σε συνεργασία με το Κέντρο Συντονισμού του Δήμου Αθηναίων για θέματα Μεταναστών και Προσφύγων |(ACCMR) και την ομάδα εθελοντών «Γέφυρες», με την υποστήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, υλοποιούν μαθήματα προετοιμασίας για τις εξετάσεις πιστοποιητικού επάρκειας γνώσεων για τις εξετάσεις ιθαγένειας. Τα μαθήματα έχουν παρακολουθήσει 100 άτομα, με υψηλά ποσοστά επιτυχίας στις εξετάσεις.
Η υλοποίηση του προγράμματος του ΚΕΜ γίνεται με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΣΠΑ 2021-2027.
ACCMR: Συντονισμός και Συνεργασία για την ένταξη
Το ACCMR ως συντονιστικός κόμβος, με 150 φορείς – μέλη, συλλέγει και μοιράζεται πληροφορία και καλές πρακτικές για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε υπηρεσίες αλλά και για την παροχή υλικής υποστήριξης που φτάνει σε όσους έχουν ανάγκη.
Φέτος, μέσω της πλατφόρμας του ACCMR έχουν σταλεί 22 ενημερωτικά δελτία με νέες υπηρεσίες και προγράμματα για πρόσφυγες στην πόλη μας ενώ σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία και το Refugee.info καταρτίστηκε ο Οδηγός Πόλης με τις βασικές υπηρεσίες στην Αθήνα, ο οποίος έχει φτάσει σε όλες τις κοινότητες της πόλης. Η πλατφόρμα του ACCMR συγκεντρώνει 280 Υπηρεσίες και 1.089 Δράσεις στην Αθήνα.
Επίσης, μετά από αίτημα φορέα που δραστηριοποιείται στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης Μαλακάσας, το ACCMR συνέλεξε είδη ρουχισμού, υπόδησης και κλινοσκεπάσματα για ανήλικα αγόρια ηλικίας 14-18 ετών, τα οποία μεταφέρθηκαν με τη βοήθεια της Ύπατης Αρμοστείας.
Το ACCMR σε συνεργασία με τις ομάδες εργασίας του και τις προσφυγικές και μεταναστευτικές κοινότητες, έχει διοργανώσει πάνω από 13 δράσεις για την ένταξη στην αγορά εργασίας, την προώθηση της διαπολιτισμικότητας στην πόλη, την ενδυνάμωση δημοτικών υπαλλήλων καθώς και την ενεργότερη συμμετοχή των μεταναστών και προσφύγων στα κοινά. Ο συνολικός αριθμός συμμετεχόντων στις δράσεις αυτές είναι 1.094 άτομα.
* Το ACCMR λειτουργεί με την υποστήριξη του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στη βάση τριμερούς συνεργασίας με τον Δήμο Αθηναίων.
Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη: 26 δήμοι μαζί για συμπεριληπτικότερες κοινωνίες
Το 2024, ο Δήμος Αθηναίων ενεργοποίησε το Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη και κάλεσε νέους δήμους να συμμετέχουν σε αυτό, με αποτέλεσμα σήμερα το Δίκτυο να απαρτίζεται από 26 δήμους – μέλη.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΚΕΜ του Δήμου Αθηναίων και το ACCMR μαζί με την Ύπατη Αρμοστεία ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες υποστηρίζουν με τεχνογνωσία και εμπειρία όμορους και περιφερειακούς δήμους να αναπτύξουν τις δικές τους δομές, δηλαδή Κέντρα Ένταξης Μεταναστών, Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων και συντονιστικούς μηχανισμούς. Την Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου με πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη συνάντηση εργασίας των δήμων για την ίδρυση και λειτουργία ΣΕΜΠ.
Υπηρεσίες ανοιχτές σε όλους
Ο Δήμος Αθηναίων είναι ανάμεσα στους πρωτοπόρους δήμους παγκοσμίως που κατέθεσε τη δέσμευσή του στο Παγκόσμιο Σύμφωνο για τους Πρόσφυγες για την προώθηση της ένταξης σε τοπικό επίπεδο. Μεταξύ αυτών ήταν η συμπερίληψη των προσφύγων και των μεταναστών σε προγράμματα κοινωνικής κατοικίας και πολιτικές στέγασης που αναπτύσσει ο Δήμος. Πράγματι, το Κέντρο Αστέγων έχει φιλοξενήσει το 2024 ευάλωτους πρόσφυγες και μετανάστες ενώ στο πρόγραμμα Κάλυψη, που υλοποιεί η ΕΑΤΑ, το 30% των στεγασμένων νοικοκυριών είναι πρόσφυγες και μετανάστες.
Με στόχο «Υπηρεσίες προσβάσιμες σε όλους», η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σε συνεργασία με το ΚΕΜ του Δήμου Αθηναίων, το Κέντρο Συντονισμού για θέματα Μεταναστών και Προσφύγων | ACCMR και την Αντιδήμαρχο Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Ισότητας, ενημέρωσαν 70 εργαζόμενες και εργαζόμενους στα Δημοτικά Ιατρεία Δήμου Αθηναίων αναφορικά με την ιδιότητα του πρόσφυγα και του αιτούντος άσυλο και την πρόσβαση στα κοινωνικά δικαιώματα. Το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών έκανε εκτενή αναφορά στις τρέχουσες διοικητικές διαδικασίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο προσφυγικός και μεταναστευτικός πληθυσμός ως προς την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και το ACCMR παρουσίασε την ψηφιακή πλατφόρμα χαρτογράφησης υπηρεσιών για ευκολότερες παραπομπές.
Μέσω του προγράμματος Disabilities Inclusive, εξυπηρετήθηκαν φέτος 124 πρόσφυγες και αιτούντες/ουσες άσυλο με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις ώστε να έχουν πρόσβαση στο κρατικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Το έργο, που ολοκληρώνεται στο τέλος του χρόνου, υλοποιήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων μέσω της Εταιρείας Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής (ΕΑΤΑ) σε στενή συνεργασία με το Κέντρο Ένταξης Μεταναστών (ΚΕΜ) του Δήμου Αθηναίων με την υποστήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα (UNHCR).
Επίσης, στο πλαίσιο της ενδυνάμωσης των δημοτικών υπαλλήλων αλλά και της κοινωνίας των πολιτών, το ACCMR σε συνεργασία με το ΚΕΜ, την οργάνωση Α21 και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, διοργάνωσαν εργαστήρια για την Ταυτοποίηση Πιθανών θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων και την Πρόληψη της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης και Κακοποίησης αντίστοιχα, με τη συμμετοχή συνολικά 113 ατόμων.
Η Απασχόληση στο επίκεντρο
Η ένταξη στην αγορά εργασίας αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη και βασικό ζητούμενο για τον Δήμο Αθηναίων.
Το 2024 το Κέντρο Συντονισμού για θέματα Μεταναστών και Προσφύγων (ACCMR) διοργάνωσε για 4η χρονιά τις «Ημέρες Καριέρας». Με την υποστήριξη του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και σε συνεργασία με 10 φορείς της Κοινωνίας Πολιτών, έλαβαν μέρος πάνω από 269 συμμετέχοντες από 40 διαφορετικές εθνικότητες, που πραγματοποίησαν κατά μέσο 1.300 συνεντεύξεις και είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν για ευκαιρίες απασχόλησης με 33 επιχειρήσεις από 14 διαφορετικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας – με κύριους τον τουρισμό και την εστίαση. Στο επίκεντρο του φετινού Job Fair τέθηκε η ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ φορέων και επιχειρήσεων, η συμπερίληψη και η κατανόηση της διαφορετικότητας στους χώρους εργασίας.
Το ΚΕΜ του Δήμου Αθηναίων έχει πραγματοποιήσει φέτος 492 συνεδρίες επαγγελματικής συμβουλευτικής ενώ ο Δήμος προγραμματίζει τη λειτουργία Job Center.
Πολιτισμός και Αθλητισμός, καταλύτες συμπερίληψης
Ο Δήμος Αθηναίων έδωσε την αιγίδα του και μέσω του ΣΕΜΠ σε διαπολιτισμικές δράσεις που διοργανώθηκαν στην πόλη. Στο «Κυψέλη Mundial» σηκώσαμε το κύπελλο με τις νικήτριες ομάδες ενώ στον καθιερωμένο «Περίπατο Κατά των Διακρίσεων» ενώσαμε τις φωνές μας για την καταπολέμηση κάθε είδους ρατσισμού .
Μία νέα ομάδα εργασίας για την προώθηση της διαπολιτισμικότητας στην πόλη ξεκίνησε τη λειτουργία της αυτή τη χρονιά, στο πλαίσιο του ACCMR, με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων, η ομάδα εργασίας διοργάνωσε μια μεγάλη διαπολιτισμική Γιορτή Κοινότητας στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Refugee Week Greece, το οποίο υποστήριξε ο ΟΠΑΝΔΑ. Στη δράση συμμετείχαν 32 οργανισμοί και πάνω από 400 επισκέπτες, κάτοικοι της Αθήνας, πρόσφυγες που διαμένουν στις Ανοιχτές Εγκαταστάσεις Ριτσώνας και Σχιστού καθώς και ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Αξίζει να αναφερθεί πως στο πλαίσιο των διαπολιτισμικών δράσεων του ΚΕΜ του Δήμου Αθηναίων για το 2024 σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν δράσεις εφαρμοσμένου/κοινωνικού θεάτρου και παραστάσεις κουκλοθεάτρου. Στόχο είχαν, μεταξύ άλλων, την καταπολέμηση και πρόληψη της ξενοφοβίας και του ρατσισμού, την επαφή με την τέχνη του θεάτρου και την καλλιέργεια της επικοινωνίας των συμμετεχόντων σε συνθήκες διαπολιτισμικού διαλόγου. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Φασουλήδες του κόσμου» εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για παιδιά (8-15 ετών) και λαμβάνει χώρα μέσα σε σχολεία όλης της Ελλάδας. Στα εργαστήρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και διαδραστικές παραστάσεις του ΚΕΜ το 2024 συμμετείχαν περίπου 1.000 παιδιά και νέοι από διάφορες χώρες που ζουν στην Ελλάδα.
Η ομάδα εργασίας του ACCMR για την Έμφυλη Διάσταση του Προσφυγικού συμμετείχε στο φεστιβάλ Orange Week Athens, που διοργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Σε συνεργασία με το Κέντρο Καταπολέμησης της Έμφυλης Βίας και των Πολλαπλών Διακρίσεων, το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων και την Ένωση Ουκρανών Γυναικών Ελλάδος διοργανώθηκαν δύο δράσεις από και για τις κοινότητες.
Για τρίτη χρονιά, το ΚΕΜ και το ACCMR φρόντισαν οι ενενήντα προσκλήσεις που πρόσφερε δωρεάν το Release Athens Festival να διατεθούν προς ασυνόδευτα παιδιά μέσω της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης & Ασύλου, συμβάλλοντας στην κοινή μας προσπάθεια για κοινωνική ένταξη.
Ακόμη, το 2024 συνεχίστηκε η μακροχρόνια συνεργασία του ΚΕΜ με το Charles Antetokounmpo Family Foundation, το οποίο προσκάλεσε νέους και νέες να συμμετέχουν σε προπονήσεις μπάσκετ και να εκπαιδευτούν ως προπονητές. Ακόμα, στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Πρωταθλήματος Beach Volley τον Ιούλιο στην πλατεία Συντάγματος, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης & Ασύλου, διοργανώθηκε δράση από τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων και την Ελληνική Ομοσπονδία Πετοσφαίρισης για νέους που θέλουν να γνωρίσουν το άθλημα του beach volley παρακολουθώντας αγώνες και παίζοντας με την καθοδήγηση προπονητών.
Τέλος, φέτος στις γιορτές, με την ευγενική χορηγία της Τεχνόπολης του Δήμου Αθηναίων, ωφελούμενες οικογένειες του ΚΕΜ και ασυνόδευτα παιδιά πρόσφυγες, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών & Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, επισκέφτηκαν δωρεάν το Christmas Factory. Συνολικά δόθηκαν 45 προσκλήσεις.